FWD: Desimal Saat

>>> Nihayet bugün Japonya'da dünyada ilk kez desimal tarih ve
>>> saat uygulanmasina baslandi. Orda artik yilda on ay, ayda
>>> 10 hafta,haftada 10 gün, günde on saat, saatte on dakika
>>> ve dakikada 10 saniye olacak. Avrupa Birligi ise bu uygulamaya
>>> Avrupa Birligine aday ülkeler ile baslamak istiyor.
>>> Pilot ülke olarak ise Türkiye öneriliyor. Tarih ve saatlerin
>>> desimallestirilmesi her ne kadar da dijitallesen dünyamiza
>>> tartisilmayacak bir rasyonalite, çocuklarimizin tarih ve saat
>>> kavramlarini anlamalarindana kolaylik getirecekse de,
>>> kaybedilecek 12 aydan ikisinde (hangileri olacagi halen
>>> belirlenmedi) dogan insanlarin duygusal olarak baglandiklari
>>> dogum tarihlerine,burçlarina, evlilik yildönümlerine vs
>>> ne olacak? Haftada 7 yerine 10 gün olmasi çalisilan
>>> günlere mi, yoksa hafta sonu tatil dönemine bir artis mi
>>> getirecek?
>>>
>>> Bence bu konularin çok iyi tartisilmasi gerekiyor.
>>> Avrupa birligine girmek istiyoruz ama Avrupa birliginin
>>> denek ülkesi olarak kullanilmamiza artik yeter demek
>>> zamaninin geldigine inaniyorum. Dogum günlerinizin
>>> ve diger yildönümlerinizin harcanmasini istemiyorsaniz bu
>>> mesaji tanidiklariniza gönderiniz ve halkimizin
>>> bilgilendirilmesini saglayiniz.
>>>

Bir kac yil once gelmisti bu mesaj. Daha ilk cumleden uyduruk oldugu anlasiliyor aslinda. Dusunsenize saat/takvim gibi cok onemli bir kavram, inanilmaz radikal bir degisime ugruyor Japonya gibi onemli bir ulkede ve biz bunu zincir mesajla ogreniyoruz. Sadece Japonya ile bitmiyor, Avrupa birligi ulkeleri de uygulayacak ama 'Durun, once su Turklerin uzerinde deniyelim bu sistemi, bakalim ne olacak?' diyorlar. Bu sekilde mesaj azicik milliyetci yanimizi, sonra da duygusal yanimizi gidikliyor, boylelikle daha cok, daha cabuk yayilmasi kolaylasiyor haberin. Akillica degil mi?

Takvim konusu tarih boyunca insanlarin kafasini mesgul etmis, degisik sistemler kullanilmis; Misirlilar mesela 360 gune bolmus yili, ilk caglarda ay takvimi kullanilmis, sonra romalilar Julian takvime gecmisler, en son da Gregoryen takvim icad edilmis. Her biri bir oncekinin zayif yanlarini (eksik kalan gunler, mevsimlerin takvim uzerinde kaymasi gibi...) duzeltmeye calismis.

Su an kullandigimiz Gregoryen takvimin zayif yanlari yok degil: Yillarin tam olarak ikiye ya da dorde bolunemiyor olmasi, aylardaki gun sayisa rastgele secilmis gibi olmasi, belirli gunlerin (bayram vs) her sene farkli gunlere denk gelmesi, dunyanin gunes etrafindaki donme suresinin takvimdem 26 saniye kisa olmasi, artik yillar gibi... Yine de astronomik olaylara en cok uyan takvim simdilik Gregoryen takvim... Cok daha detayli bilgi icin bakiniz; http://charon.nmsu.edu/~lhuber/leaphist.html . Daha az detayli ama Turkce bilgiler wikipedia'da: http://tr.wikipedia.org/wiki/Gregoryen_takvimi

Uluslarin bu takvime adaptasyonu kolay olmamis:

• Yil Ulke
• 1582 Italya, portekiz, Ispanya, Belcika, Hollanda, Polonya
• 1584 Almanya ve Isvicre Katolik devletleri
• 1587 Macaristan
• 1700 Alman, Isvicre, ve Hollanda Protestan ulkeleri, Danimarka ve Norvec
• 1752 Ingiltere ve kolonileri
• 1873 Japonya
• 1875 Misir
• 1918 Rusya
• 1924 Yunanistan
• 1926 Turkiye
• 1949 Cin

Goruldugu gibi, bir takvim sisteminden bir digerine birdenbire gecmek, hele bugunku 'globallesen' duzende neredeyse mumkun degil gibi gozukuyor.

Desimal takvime gelince. Ilk once, tahmin edebileceginiz gibi Misirlilar kullanmislar. 30 gunluk bir aylik sureci uce, yani 10ar gunluk periyotlara bolmusler. Daha sonra bu periyotlari once 100'e, daha sonra tekrar 100'e bolmusler, boylece her 'an' i , yaklasik olarak insanin kalp atis hizina benzetmeye calismislar. Cinliler benzer bir sekilde bir gunu once yuze bolmusler, sonra tekrar 100lere bolerek, saat, dakika, saniye'ye karsilik gelen bir sistem kullanmislar.

Ilginctir, yakin tarihte (goreceli olarak) Fransiz hukumeti (1793-195 yillari arasinda) gercekten desimal takvim ve zaman birimini kullanmis. Takvimi de degistirmeden herhalde devrimin eksik kalacagini dusunduler. Gunde 10 desimal saat, bir saate 100 desimal dakika, dakikada 100 desimal saniye, ve bir haftada 10 gun seklinde. Saatler 1 ile 10 arasinda, saat 10 gece yarisini, 5 ogle vaktini gostermis. O zaman dahi tutulmamis bu sistem ki, sadece iki sene uygulanabilmis.

Son olarak 1884 yilinda Uluslarasi Meridyen konferansinda soyle bir kararname gecmis:

VII. “That the Conference expresses the hope that the
technical studies designed to regulate and extend the application of the decimal
system to the division of angular space and of time shall be resumed, so as to
permit the extension of this application to all cases in which it presents real
advantages.”

Kisaca Turkcesi: Desimal sisteme gecis icin gerekli olan teknik calismalarin yeniden baslamasi ve bu sistemin, avantajlarini gosterebilecegi her alanda uygulanabilmesi umidi bildirilir.

Kararnamenin uygulaya gecmesi hala beklenmektedir.

Dip not; desimal saatle ilgili detayli bilgiler icin bakiniz: http://www.decimaltime.org/